به گزارش گروه اقتصادی روزنامه نوبنیاد؛ سیاستهای ارزی و شیوه مدیریت اقتصادی کشور همواره از حساسترین متغیرهای تأثیرگذار بر معیشت عمومی و ثبات بازارها به شمار میرود؛ متغیرهایی که کوچکترین تصمیم ناگهانی یا غیرکارشناسی در خصوص آنها میتواند تبعات گسترده اجتماعی و اقتصادی به همراه داشته باشد. تصمیمات ارزی نیمه دیماه سال گذشته دولت، به باور کارشناسان، بدون تمهید زیرساختهای لازم و در شرایطی نامناسب به اجرا درآمد و پیامدهای مستقیمی بر سفره مردم و توان تولیدکنندگان گذاشت. میثم ظهوریان، نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، با واکاوی دقیق اتفاقات رخداده، به تشریح دلایل ناآرامیهای بازار در زمستان سال گذشته، گزارشهای غیرواقعی درباره آثار حذف ارز ترجیحی و افت شدید ظرفیت تولید در کشور پرداخته است.
شوک ارزی دیماه بدون اطلاع وزارتخانهها اجرا شد
ظهوریان با تشریح پشتپرده شوک ارزی نیمه دیماه سال گذشته اظهار داشت: یک زمانی کار غلطی انجام میشود و یک وقتی آن کار غلط را در بدترین زمان ممکن انجام میدهید. حتی همه کسانی که در آن تصمیم شوک ارزی دیماه در وزارتخانههای مرتبط حضور داشتند، میگفتند ما خبر نداشتیم و اصلاً بنا نبود در دیماه اتفاق بیفتد؛ یعنی تصمیم بر این بود که سال بعد، از اردیبهشت ۱۴۰۵ انجام شود. آن چیزی که نقل است و باعث شد این اتفاق بدون هماهنگی و بدون اطلاع افراد مرتبط در داخل خود دولت رخ دهد، ظاهراً سخنرانی آقای رئیسجمهور بود که یکدفعه اعلام کردند ما میخواهیم نرخ ارز را اینگونه کنیم.
وی افزود: پس از آن سخنرانی، جامعه با شوک مواجه شد؛ مردم با این تصور که گرانیها قطعی و فوری است، برای خرید و ذخیره کالاها مانند روغن به بازار هجوم آوردند. همزمان، بخشی از تولیدکنندگان و توزیعکنندگان نیز کالاها را در انبارها احتکار کردند تا با قیمتهای چندبرابری عرضه کنند. در این شرایط بازار دچار کمبود کالا شده بود. همچنین دولت در بدترین زمان ممکن و وسط ناآرامیهای بازار تهران و سایر شهرها، دست به اجرای شتابزده سیاستی زد که بنا بود سال بعد اجرایی شود و هیچ زیرساختی برای آن فراهم نبود. نتیجه آن، حوادث ۱۸ و ۱۹ دیماه بود؛ وضعیتی که کشور را تا لبه جنگ داخلی پیش برد و به دشمن بهانه داد تا به تجاوز نظامی خود مشروعیتبخشی کند.
نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس اظهار داشت: تمامی این بحرانها ریشه در یک اظهارنظر نابهنگام و تصمیم غلط داشت که سفره مردم را هدف گرفت. مردمی که معترضانه به خیابان آمدند، بخشی از طراحیهای پشتپرده نبودند، بلکه خانوادههایی نگران و مستأصل بودند که یکشبه با روغن ۴ برابری و ۲ برابر شدن قیمت تخممرغ مواجه شده و نسبت به آینده معیشت خود احساس ناامنی مطلق کردند. ظهوریان در خصوص جلسات پیش از تصمیمگیری درباره حذف ارز ترجیحی گفت: ما در مورد کلیت طرح جلسهای داشتیم اما از زمان اجرا اطلاعی نداشتیم. حتی در یکی از جلسات گزارشی دادند که اگر ارز ترجیحی حذف شود، قیمت گوشت ۶۰۰ هزار تومان و مرغ ۷۰ هزار تومان میشود؛ یعنی ارزان هم میشود. در آن جلسه معاون وزیر جهاد کشاورزی کنارم نشسته بود و به من گفت اگر این اتفاق بیفتد، قیمت مرغ طی یک هفته ۲.۵ برابر میشود.
تولید مرغ ۳۵ درصد کم شد
وی افزود: این گزارشی بود که وزارت اقتصاد در آن زمان تهیه کرده بود. آقای رئیسجمهور هم در سخنرانی خودش همین حرف را گفت؛ یعنی آقای پزشکیان هم همان برداشت را کرد که اگر با نرخ ارز آزاد وارد کنیم، مثلاً این قیمت میشود. این موضوع هم با مفروضاتی همراه بود، نظیر اینکه ارز ترجیحی اصابت ندارد و همه آن قاچاق میشود. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: وقتی ارز حذف شد، یکدفعه قیمت روغن ۴ برابر میشود؛ این یعنی ارز ترجیحی اثر داشته است. وقتی نهاده یک مرغداری یکباره ۴ یا ۵ برابر میشود، تولیدکننده با مشکل سرمایه در گردش مواجه خواهد شد و اگر این واحدها مجبور به تعطیلی شوند، مشکلات جدی شکل میگیرد؛ کما اینکه گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد تولید مرغ کشور ۳۵ درصد نسبت به قبل کاهش پیدا کرده است؛ یعنی عملاً ۳۵ درصد از ظرفیت تولید دام، مرغ و گوشت کشور از بین رفته است. ظهوریان تأکید کرد: شوکهای ارزی دیماه سال ۱۴۰۴ و حتی اتفاقات سال ۱۴۰۳، هیچوقت در صحن علنی مجلس مطرح نشد؛ یعنی مصوبهای در این زمینه از مجلس وجود ندارد. معتقدم اگر گران کردن ارز به صحن میآمد، حتی نرخ رسمی هم رأی نمیآورد. اما تصمیمی که در این موارد گرفته شد خارج از چارچوب مجلس بود؛ البته افراد مؤثر در مجلس هم واقعاً در این موضوع با تصمیمات دولت همراهی کردند؛ از جمله شوک ارزی دیماه که کاری غلط در بدترین زمان ممکن بود.
۹۰ درصد درآمد نفتی بودجه محقق شد
نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در ادامه به وضعیت درآمدهای نفتی اشاره کرد و گفت: در حوزه نفت، برآورد ما بر اساس واقعیت این است که آنچه در بودجه پیشبینی شده بود، محقق خواهد شد. البته در چهار ماه نخست امسال و سه ماه پایانی سال گذشته نفت به فروش رفت و درآمد آن امسال وصول میشود. گزارش وزارت نفت نشان میدهد که تقریباً در هفت ماه اخیر ۱۹.۷ میلیارد دلار وصولیهای فروش نفت کشور بوده است؛ یعنی اگر همین روند ادامه پیدا کند، در انتهای سال عدد درآمد نفتی پیشبینیشده در بودجه حداقل محقق خواهد شد. همچنین گزارش سازمان برنامه برای چهار ماه حاکی از تحقق حدود ۹۹ درصدی درآمدهای نفتی بود. وی اضافه کرد: گزارشها نشان میدهد با وجود شرایط محاصره، نفت ما همچنان به فروش میرسد و این اتفاق از مسیر نفتهای روی دریا رخ میدهد. اما جنس بیان گزارههایی مانند آنچه آقای همتی گفت، بهشدت به تورم انتظاری دامن میزند و اثر خود را بهتدریج در بازار ارز نشان داد. ظهوریان تصریح کرد: واقعیت این است که اولاً نفت ما به فروش میرسد. ثانیاً دولت در شرایط جنگی در حال مقرراتزدایی و کنترلزدایی از نظام ارزی و پولی کشور است. متأسفانه اکنون ایدئولوژی افراطی بازار آزاد در بخش دولتی حاکم است و در عین حال به منابع ارزی کشور فشار میآورند. در شرایطی که منابع ارزی اینگونه مدیریت شود و در هر دو سمت مصارف و منابع کنترل صورت نگیرد، اگر قیمت ارز بالا نرود خیلی عجیب است.
مگر با هزینههایی که درست کردید مردم میتوانند سفر هم بروند
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: خیلیها شاید طعنه میزنند که چرا دختر و پسر رئیسجمهور در سفرها همراه ایشان هستند؛ این عرف است و اشکالی هم ندارد، ولی حداقل دیگر به مردم طعنه نزنید که چرا شما به سفر میروید؛ اگر به آنها طعنه میزنید، حداقل خودتان نروید. خوب است به آن شخصی که این حرف را زده یادآوری کنیم وقتی تورم مواد خوراکی ۱۳۰ تا ۱۳۵ درصد است، یعنی سفره مردم کوچکتر از نصف شده است. ظهوریان تصریح کرد: خوب است که اصلاح یکبار هم که شده از داخل دولت شروع شود؛ یعنی اسرافهایی که در بودجههای دولتی، شرکتهای دولتی و سفرهای خارجیِ بدون دلیل وجود دارد مدیریت شود. ریختوپاشها و سیاستهای غلط سفره مردم را کوچکتر کرده است، بعد باز میگویند سفره مردم از این هم نصف شود و سفر هم نکنند. در این شرایط مگر مردم اصلاً میتوانند سفر بروند؟
