در شرایطی که دو جنگ تحمیلی، سایه سنگین خود را بر زندگی روزمره مردم ایران گسترانده است، سینما باید بهمثابه آینهای تمامقد عمل کند. اکران فیلم «کوچ» با روایت دوران کودکی تا جوانی سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، فرصتی مغتنم برای بازخوانی مفهوم وطنپرستی فراهم آورده است. در این میان، آثار دیگری چون «جانشین»، «لباس شخصی»، «نیمشب» و «قمارباز» نیز با محوریت هویت ملی و دفاع از کیان کشور پا به عرصه گذاشتهاند که بررسی آماری فروش این فیلمها نشان میدهد که مخاطبان ایرانی، اگرچه تشنه دیدن روایتهای اصیل بومی هستند و روایتهایی که ریشه در تاریخ معاصر دارند و روحیه مقاومت را زنده نگه میدارند، اما عدم موفقیت این فیلمها در گیشه نشان میدهد که نهادهای مرتبط چندان در زمینه تولید فیلمهای وطندوستانه موفق عمل نکردهاند و عملکرد آنها باید زیر ذرهبین نقد برود.
اکران فیلم سینمایی «کوچ» به کارگردانی محمد اسفندیاری، از بیستم آبانماه سال جاری آغاز شده است. این اثر با تمرکز بر سالهای کودکی و نوجوانی سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، تلاش میکند تا ریشههای شخصیتی یک الگوی ملی را به تصویر کشد. در زمانهای که آمریکا و رژیم صهیونیستی دو جنگ وحشیانه و ناجوانمردانه را به ملت ایران تحمیل کردهاند، تولید محتوای فرهنگی با محوریت ایراندوستی ضرورتی انکارناپذیر است. بر همین اساس، از گذشته تاکنون سینمای دفاع مقدس و انقلاب، همواره نقش مؤثری در تقویت روحیه جمعی ایفا کرده و فیلم «کوچ» نیز با بهرهگیری از زبان هنری، سعی دارد تا همین پیامهای اخلاقی و میهنی را بدون شعارزدگی به مخاطبش، مانند گذشته این چرخه سینمایی، منتقل کند.
حضور این فیلم در جشنواره فیلم فجر و کسب جوایز ارزشمند، نشان از توجه صنعت سینما به اینگونه موضوعات دارد. البته همه چیز به این مورد ختم نمیشود، زیرا بررسی آمار فروش پایین فیلمهای اکرانشده در سال ۱۴۰۵ که با محوریت مضامین ملی و امنیتی ساخته شدهاند، جالب توجه است. فیلم «جانشین» به کارگردانی مهدی شامحمدی، یکی از کمفروشترین آثار این دسته بوده و طبق آخرین آمار سامانه سمفا، فروش این فیلم کمی بیش از دو میلیارد تومان است.
این رقم قابلتوجه، حاکی از استقبال کم تماشاگران از روایتهای مرتبط با مسائل امنیتی و اجتماعی است. «جانشین» با جذب بیش از هفدههزار مخاطب، توانسته جایگاه غیرقابلتوجیهی در جدول گیشه کسب کند. فیلم «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی، دیگر اثر مهم در این ژانر است. این فیلم که پس از چند سال توقیف، سرانجام اجازه اکران یافت، پرونده فعالیت حزب توده را روایت میکند.
آمار رسمی نشان میدهد که فروش این فیلم حدود هفتصد میلیون تومان است و اگرچه برخی منابع خبری فروش بالاتری را ذکر کردهاند، اما دادههای سامانه مدیریت فروش، ارقام واقعبینانهتری ارائه میدهد. اکران آنلاین این فیلم نیز از پنجم آبانماه آغاز شده تا بازتاب نهچندان خوب آن را در گیشه جبران کند. «نیمشب» ساخته محمدحسین مهدویان، در فصل نوروز روی پرده رفت و علیرغم تبلیغ فراوان، فروش پایینی را ثبت کرد. فروش نهایی این فیلم در سمفا کمی بیش از هفتصد و سی میلیون تومان بود. این اثر با نگاهی به تحولات سیاسی و اجتماعی، توانست مخاطبان کمی را ـ یعنی حدود هشت هزار نفر ـ جلب کند.
در مقابل، فیلم «قمارباز» به کارگردانی محسن بهاری، با وجود موضوع جاسوسی و سایبری، فروش بسیار کمتری را تجربه کرد. آمار فروش این فیلم ۱۹۰ میلیون تومان بود. داستان «قمارباز» درباره حمله سایبری به بانکها در جریان جنگ دوازدهروزه است.
مقایسه فروش این چهار فیلم نشان میدهد که آثار با مضمون مستقیمتر و جذابیتهای فرمی بیشتر، موفقتر عمل کردهاند. «جانشین» و «نیمشب» به دلیل ترکیب عناصر هیجانانگیز با مضامین ملی، فروش بالاتری نسبت به «لباس شخصی» و «قمارباز» داشتهاند.
این روند نشان میدهد که مخاطب ایرانی با وجود علاقه به تماشای آثار وطندوستانه، چندان تمایلی به محصولات یک سال اخیر نشان ندادهاند. البته باید به این نکته توجه داشت که در زمانه جنگ و مشکلات اقتصادیای که دولت چهاردهم آن را ایجاد کرده، سینما اهمیت سابق را ندارد، اما فروش ۴ میلیارد تومانی آثاری که ایران را در محور سوژه خود قرار دادهاند، بهخوبی نشان میدهد که این چرخه نیازمند خانهتکانی اساسی است.