نویسنده: محسن پوردادفر
تحولات تازه جنگ یمن و عربستان نشان میدهد که برخلاف محاسبات ریاض، این نیروهای مقاومت یمن هستند که در بخش مهمی از میدان نبرد ابتکار عمل را در دست گرفتهاند. پیشرویهای انصارالله در جبهههای داخلی، حملات موشکی به مراکز حساس عربستان و تهدید بنادر راهبردی این کشور، هزینههای جنگ را برای سعودیها بهشدت افزایش داده است. اکنون عربستان در حالی بار دیگر به باتلاق یمن بازگشته که همپیمان آمریکاییاش هم درگیر جنگ منطقهای شده و در حال حاضر این ریاض است که بخش مهمی از هزینههای امنیتی و اقتصادی این ماجراجویی را میپردازد.
هشدار تازه محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن، درباره سرنوشت بندر جده، تازهترین نشانه تغییر معادله بازدارندگی در دریای سرخ است. الفرح در شبکه اجتماعی ایکس نوشت بندر جده سرنوشتی بهتر از بندر ایلات نخواهد داشت؛ بندری که به گفته او، با تصمیم یمن به مدت دو سال تعطیل شد. وی تأکید کرد کسانی که تصور میکنند عمق جغرافیایی عربستان میتواند بنادر این کشور را مصون نگه دارد، باید سرنوشت ایلات را به خاطر بیاورند.
این هشدار صرفاً یک موضعگیری سیاسی نیست. تجربه اختلال گسترده در فعالیت بندر ایلات بر اثر عملیات دریایی یمن نشان داده است که انصارالله توانایی واردکردن فشار اقتصادی فراتر از مرزهای خود را دارد. اکنون همین الگوی فشار میتواند به کابوس جدید اقتصاد عربستان تبدیل شود.
روز جمعه ۲۰ نوامبر، ائتلاف سعودی حملاتی را علیه بندر الحدیده و مواضعی در صنعا، صعده و تعز انجام داد. در مقابل، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، هشدار داد بنادر عربستان در دریای سرخ، از جمله جده، در معرض حملات تلافیجویانه قرار خواهند گرفت. همزمان انصارالله درباره ناامن ماندن حریم هوایی عربستان هشدار داد.
اما ضربه مهمتر به اعتبار امنیتی ریاض وارد شده است. حمله انصارالله به برج صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان در منطقه مالی ریاض خسارت وارد کرد. پیشتر نیز در هشتم نوامبر، ساختمان شرکت آرامکو در پایتخت آسیب دیده بود. تکرار این حملات نشان میدهد که سامانههای دفاعی سعودی، حتی با وجود تجهیزات پیشرفته، نتوانستهاند تهدید را بهطور کامل از مراکز اقتصادی این کشور دور کنند.
در جبهه زمینی نیز وضعیت به سود ریاض پیش نمیرود. گزارش رویترز از پیشروی نیروهای انصارالله به سمت عدن و اختلاف میان گروههای مورد حمایت عربستان و امارات حکایت دارد؛ اختلافاتی که توان ائتلاف ضدانصارالله را تضعیف کرده است.
نکته قابلتوجه آنکه آسوشیتدپرس گزارش داده مقامات سعودی خواهان حمایت نظامی بیشتر آمریکا برای تغییر موازنه جنگ شدهاند، اما دولت ترامپ تاکنون در برابر درخواست حمله مستقیم به انصارالله مقاومت کرده است. این وضعیت، وابستگی امنیتی ریاض به واشنگتن را بیش از گذشته آشکار میکند.
واقعیت این است که ریاض بار دیگر در موقعیتی قرار گرفته که باید هزینه همسویی راهبردی با واشنگتن را از امنیت شهرها، بنادر و زیرساختهای اقتصادی خود بپردازد. عربستانی که روزگاری تصور میکرد با حملات هوایی میتواند یمن را به زانو درآورد، امروز با تهدیدی روبهروست که از مرزهای جنوبی تا قلب پایتخت امتداد یافته است. ادامه جنگ، تنها به معنای این است که امنیت اقتصادی عربستان بیش از پیش فرسوده خواهد شد.