نویسنده: پدرام حسینی

عباس عراقچی بار دیگر در شرایطی که آمریکا زیر فشار شکست محاسباتی و هزینه‌های تقابل با ایران قرار دارد، به‌جای مطالبه‌گری و تأکید بر اقتدار ملی، از ضرورت اعلام تمایل ترامپ به توافق سخن می‌گوید.

اظهارات اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه دولت پزشکیان، درباره مذاکرات با آمریکا، بار دیگر پرده از هندسه فکری جریان برجامی در دستگاه دیپلماسی برداشته است. عراقچی با اشاره به اینکه ترامپ چند روز پیش اعلام کرده دیگر تمایلی به توافق ندارد و به ونس نیز گفته دنبال نخود سیاه برود، اظهار داشته است: «اولین خواسته ما این است که صریحاً اعلام کند خواهان توافق است.» او همچنین گفته پیش از انتشار آن توئیت نیز پاسخی از طرف آمریکایی دریافت نکرده‌اند و اگر واشنگتن واقعاً جدی است، باید موضع خود را اصلاح کند.

این صورت‌بندی از دیپلماسی، بیش از آنکه بیانگر مطالبه یک کشور مقتدر از طرف متجاوز باشد، تصویری از انتظار و چشم‌دوختن به اراده واشنگتن است. سؤال روشن این است: چرا ترامپ باید اعلام کند خواهان توافق است؟ مگر قرار است جمهوری اسلامی برای بازگشت رئیس‌جمهور آمریکا به میز مذاکره، از او کسب اجازه کند؟ مسئله اصلی این نیست که ترامپ چه می‌خواهد، بلکه این است که آمریکا برای جبران تجاوزات، تهدیدها و بدعهدی‌های خود چه امتیازاتی باید بپردازد.

عراقچی حتی پا را فراتر گذاشته و گفته اگر آمریکایی‌ها درباره نحوه اجرای شروط پیشنهاد یا نظری داشته باشند، ایران آماده گفت‌وگوست؛ درباره ذخایر اورانیوم نیز می‌توان به راه‌حلی منصفانه رسید. او همچنین مدعی شده اگر ترامپ به طرح پیشنهادی ایران پاسخ می‌داد، نتیجه انتخابات آمریکا هم به شکل دیگری رقم می‌خورد! این سطح از خوش‌بینی بلاهت‌بار به اراده ترامپ، در کنار پیشنهادهای پی‌درپی برای انعطاف در مذاکرات، پرسش‌های جدی درباره محاسبات دستگاه دیپلماسی ایجاد می‌کند.

نکته تأمل‌برانگیزتر آنکه عراقچی هم‌زمان گفته است نتانیاهو تلاش می‌کند آمریکا را بار دیگر به جنگ دیگری بکشاند. آیا کسی از هندسه فکری عباس عراقچی، که نسخه ساده‌اندیشانه‌تر نسخه ساده‌لوحانه ظریف و روحانی است، انتظار درک این واقعیت را دارد که حتی رسانه‌هایی چون واشنگتن‌پست نیز ادعاهای مربوط به اختلاف ترامپ و نتانیاهو را در چارچوب یک جنگ زرگری برای فریب ایران تحلیل کرده‌اند؟ عراقچی که سکاندار سیاست خارجی کشور است، چگونه در بازه قبل از جنگ ۱۲ روزه فکر می‌کرد که می‌توان نقشه شیطانی ترامپ و نتانیاهو را با پیشنهاد سرمایه‌گذاری به رئیس‌جمهور آمریکا در ایران تغییر داد؟ آیا پیش از جنگ ۳۹ روزه، پیشنهاد غنی‌سازی صفر و تحویل اورانیوم ۶۰ درصد، مانع پیشبرد پروژه فشار و تجاوز شد؟

وزیر خارجه‌ای که باید تراز انقلاب اسلامی باشد، نمی‌تواند در عین پرمدعا بودن در خصوص دیپلماسی، نه ترامپ را درست شناخته باشد، نه آمریکا را و نه حتی الزامات حقوق بین‌الملل را. عراقچی امروز نسخه بسیار بدتر همان عراقچی برجام است؛ دیپلماتی که پیش‌تر در تضییع منافع ملی و ماجرای مکانیسم ماشه، از جمله در موضوع فرانچسکو، نابلدی و ناآگاهی مفرط خود را نشان داد.

ملت امروز بیش از هر چیز از تکرار این رویکرد فرسوده خسته شده است؛ از مواضع شرم‌آور پزشکیان، از مواضع عجیب عراقچی که هر بار آمریکا تحت فشار قرار می‌گیرد، با ادبیات التماس برای مذاکره به میدان می‌آید، و از مواضع ضد منافع ملی برخی دیگر از اعضای دولت و خط‌دهی‌های محمدجواد ظریف که ظاهراً همچنان معیار عمل قرار گرفته است. هر روز که می‌گذرد، دلخوری عمومی از عدم عزل عراقچی و برجامی‌هایی که پیش‌تر منافع ملی را قربانی اعتماد به غرب کردند، بیشتر می‌شود.