نویسنده: پدرام حسینی
کاهش قیمت نفت در میانه یکی از پرتنشترین مقاطع امنیتی منطقه، آن هم در شرایطی که تنگه هرمز همچنان بسته است و انصارالله یمن فشار سنگینی بر عربستان، بزرگترین تولیدکننده نفت، وارد میکند، اتفاقی معنادار است. با انتشار گسترده اخبار مذاکرات پنهانی ایران و آمریکا با میانجیگری قطر، شاخص وست تگزاس اینترمدیت به ۸۵ دلار و نفت برنت به ۹۰ دلار کاهش یافته است. این همزمانی پرسش مهمی را پیش میکشد: آیا بازار نفت صرفاً به اخبار دیپلماتیک واکنش نشان میدهد یا نوعی عملیات روانی و مدیریت انتظارات برای هموار کردن مسیر یک ماجراجویی نظامی تازه در جریان است؟
تجربه دو مقطع پیش از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۳۹ روزه نشان داده است که نباید به نشانههای مذاکراتی، بهویژه مذاکراتی که با سادهاندیشی مفرط برخی مسئولان ارشد و بیاعتنایی به هشدارهای رهبر انقلاب، آیتالله سیدمجتبی خامنهای، دنبال میشوند، خوشبین بود. در هر دو مقطع، فضای دیپلماتیک و پیامهای اطمینانبخش نتوانست مانع تجاوز نظامی شود. تکرار همان الگو، آن هم پس از دو تجربه پرهزینه، دیگر خطای محاسباتی ساده نیست؛ بلکه بیاعتنایی به درسهای روشن میدان است. در سوی دیگر، تحرکات نظامی آمریکا هیچ تناسبی با ادعای کاهش تنش ندارد. شمار سوخترسانهای نیروی هوایی آمریکا در محدوده غرب آسیا و اروپا به دستکم ۲۰۸ فروند رسیده است. ۱۰۶ فروند در محدوده دیهگو گارسیا، الظفره، العدید، شاهزاده سلطان، اوودا و فرودگاههای بنگوریون و رامون ایلات مستقرند و حدود ۹۱ فروند دیگر در اروپا حضور دارند؛ ناوگانی که بخشی از مأموریت آن جایگزینی سوخترسانهای منطقه و پشتیبانی از جنگندههای اعزامی است. این ظرفیت، امکان ورود سریع ناوگان تهاجمی به عملیات را فراهم میکند. سوخترسانهای مستقر در الظفره، العدید و شاهزاده سلطان نیز مدتهاست در پشتیبانی از جنگندههای اسکورتکننده در تنگه هرمز نقش دارند.
همزمان، ناو هواپیمابر روزولت پایگاه چانگی سنگاپور را ترک کرده و به سمت دریای عرب حرکت کرده است تا به ناوگروههای جورج واشنگتن و بوش ملحق شود. بدین ترتیب، آرایش سه ناو هواپیمابر در دریای عرب شکل خواهد گرفت. کنار هم قرار دادن این تحرکات، استقرار سنگین نیروها و مواضع ترامپ، اجازه نمیدهد این جابهجاییها را عادی تلقی کنیم.
ترامپ پس از شکست قمار قبلی خود در جنگ ۳۹ روزه، اکنون با فرصتی حدوداً دوماهه تا آغاز دوره نمایندگی برآمده از انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶ روبهروست. به نظر میرسد او در پی قمار بزرگتری برای جبران شکست گذشته است؛ قمار با هدف شکل دادن به شرایط اقتصادی و روانی مطلوبتر، کاهش قیمت نفت و آغاز احتمالی جنگ سوم در پایینترین سطح ممکن قیمت انرژی. در این مسیر، میانجیگری قطر، تحرکات پاکستان و دیگر بازیگران منطقهای میتواند به ابزار فشار دیپلماتیک و مدیریت انتظارات بازار تبدیل شود. جنگ احتمالی نیز، با توجه به آرایش نیروها، میتواند سریع و سنگین باشد. با این همه، تأسفبارترین بخش ماجرا رفتار پزشکیان و عراقچی است؛ کسانی که گویی قصد دارند با همان سادهاندیشی مشکوک، تجربه فریب خوردن در آستانه دو جنگ گذشته را تکرار کنند. وقتی طرف مقابل همزمان با مذاکره، سوخترسان و ناو هواپیمابر به منطقه میفرستد، اعتماد به پیامهای میانجیگران چه توجیهی دارد؟ مردم از تکرار این چرخه فریب، غافلگیری و هزینه دادن خستهاند. مسئولیت نخست مسئولان، نه دل بستن به لبخندهای دیپلماتیک، بلکه دیدن واقعیت آرایش دشمن و جلوگیری از تکرار خطاهای پرهزینه گذشته است.