در روزهایی که رهبر انقلاب موضع صریح خود را درباره خطرات و خسارتهای گرایشهای تسلیمآمیز اعلام کردند و تأکیدات ایشان درباره پاسخ نیروهای مسلح به تجاوزات دشمن، هرگونه محدودیت در اعمال قدرت بازدارنده را کنار زد، نشانههای نگرانکنندهای از تحرکات پنهانی جریان غربگرای برجامی وفاقی مسلط بر پزشکیان و دولتش به چشم میخورد که حکایت از آن دارد که این جریان بار دیگر با تمام توان درصدد مذاکره تسلیمآمیز با طرف آمریکایی است.
در این زمینه، سیانان در ادعایی مدعی شد ایران و آمریکا بهطور «محرمانه» درباره توافقی حساس مذاکره میکنند که میتواند مانع بازگشت جنگ شود و زمینه مذاکرات گستردهتر را فراهم کند. همزمان، برخی فعالان رسانهای از تلاشهای امیر قطر برای میانجیگری خبر داده و مدعی شدند پیشنهاد جدید دوحه شامل پذیرش غنیسازی ۳.۶۷ درصد ایران، رقیقسازی (نابودسازی) ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد در داخل کشور، رفع محاصره دریایی، آزادسازی ۶ تا ۱۰ میلیارد دلار از داراییهای ایران و میانجیگری تهران میان عربستان و انصارالله یمن است. براساس همین ادعا، پس از ورود بازرسان آژانس به ایران، تنگه هرمز نیز بازگشایی خواهد شد. بنابراین، پذیرش چنین طرحی باز هم عقبنشینی ایران، بهویژه در پرونده هستهای، را پس از این حجم جنایت آمریکا نشان میدهد.
در همین راستا، العربیه نیز مدعی شد واشنگتن با ادامه غنیسازی در خاک ایران تا سطح ۳.۶۷ درصد موافقت کرده و تهران نیز این پیشنهاد را پذیرفته است. بازگشایی فوری تنگه هرمز، لغو محاصره دریایی و مشارکت احتمالی روسیه یا چین بهعنوان کشور ثالث برای تسهیل کاهش غنیسازی، از دیگر محورهای توافق احتمالی در گزارش الحدث عنوان شده است.
در ادامه این اخبار، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه (میت) نیز مدعی شد قطر هفته آینده میزبان جیدی ونس، معاون ترامپ، و محسن رضایی خواهد بود. عراقچی در واکنش به گزارشها درباره احتمال چنین دیداری گفت: «این گمانهزنیها و خبرسازیهای رسانهای از اساس بیپایه است و هیچ برنامهای برای برگزاری چنین دیداری وجود ندارد.» با این حال، این تکذیب، بهتنهایی پاسخگوی پرسشهای گسترده درباره ماهیت و چارچوب تحرکات دیپلماتیک اخیر نیست.
گویی هیچ اتفاقی در یک سال و نیم گذشته نیفتاده
در این میان، اظهارات روز دوشنبه ۱۸ آبان اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، نیز قابل تأمل است. وی اعلام کرد ایران همچنان به معاهده NPT و توافقنامه پادمان پایبند است و تعهدات هستهای خود را تعلیق نکرده است. بقایی همچنین بر استمرار ارتباطات حرفهای نمایندگی ایران در وین و بازرسی اخیر از نیروگاه بوشهر تأکید داشت. عراقچی نیز روز یکشنبه در شبکه ایکس نوشت: «رأیدهندگان آمریکایی انتخاب خود را انجام دادهاند و اکنون نوبت کاخ سفید است که انتخاب کند.» وی با اشاره به پیشنهاد دو روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز تأکید کرد این پیشنهاد همچنان روی میز است.
این ادبیات یادآور همان ادبیاتی است که عراقچی در فروردین ۱۴۰۴ و در یادداشت خود در واشنگتنپست استفاده میکرد؛ رویکردی که پیش از جنگ ۱۲ روزه، جنگ ۳۹ روزه و شهادت رهبر انقلاب و هزاران شهروند ایرانی نیز نتوانست مانع تجاوز آمریکا شود. تأسفبار آنکه پس از سه بار تجربه فریب خوردن در مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه، پیش از جنگ ۳۹ روزه و در ماجرای تفاهم اسلامآباد، ظاهراً نگاه وزیر خارجه به طرف آمریکایی هیچ تغییر محسوسی نکرده است.
پزشکیان نیز در اظهاراتی مدعی شد: «مقام معظم رهبری دستور دادند که وضعیت نه جنگ نه صلح را پایان دهیم. ما میتوانیم با عزت گفتوگو کنیم و با عزت موضوع را تمام کنیم.» وی همچنین با اشاره به مشکلات معیشتی مردم، بر ضرورت خدمترسانی و جلوگیری از نادیده گرفتن آینده کشور تأکید کرد. اما مغالطه پنهان و عمدی پزشکیان در این سخنان، با نادیده گرفتن کارنامه دو ساله دولت وی و تجربه مذاکرات گذشته است. در همین دولت، با وجود اختیار کامل برای پیگیری دیپلماسی و طرح عقبنشینیهای گسترده در موضوع هستهای، از جمله غنیسازی صفر و تحویل اورانیوم ۶۰ درصد در مقطع پیش از جنگ ۳۹ روزه، تصمیم آمریکا برای تجاوز تغییر نکرد. در مقابل، کشور در سایه سوءمدیریت شدید پزشکیان با تورم شدید، مشکلات اقتصادی و فشارهای معیشتی کمسابقهای مواجه شد که نظیر آن حتی در زمان اوج جنگ هزینهبر ایران و عراق نیز دیده نمیشد. بنابراین، نمیتوان ناکارآمدی مدیریتی و پیامدهای سیاستهای اقتصادی دولت را با طرح ضرورت مذاکره و پایان دادن به وضعیت موجود توجیه کرد.
پشت پرده تحرکات منطقهای
همزمان با این پالسهای مذاکره، خبر سفر محرمانه هیئت عراقی به تهران نیز منتشر شده است. میدلایست به نقل از منبعی در وزارت خارجه عراق مدعی شد نخستوزیر این کشور، علی الزیدی، به همراه رئیس سازمان الحشد الشعبی به تهران سفر کرده و با مقامات ایرانی رایزنی داشتهاند. همچنین دادههای فلایترادار از سفر یک هواپیمای دولتی ایرانی به قطر و بازگشت آن به کشور حکایت دارد.
در سوی مقابل، ترامپ شامگاه دوشنبه با انتشار بیانیهای مدعی شد قطر، عربستان، امارات، بحرین، کویت و دیگر کشورها خواهان حفظ وضعیت موجود، ادامه محاصره دریایی و عملیات «دروازه آهنین» هستند. او در عین حال گفت اقدام نظامی جدید چندان ضروری به نظر نمیرسد، هرچند آمریکا در آمادهباش کامل قرار دارد. رئیسجمهور آمریکا همچنین ادعا کرد روند پایان جنگ سرعت گرفته و ایران پذیرفته است که هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند؛ ادعایی که تهران آن را نپذیرفته است. این مواضع، در کنار ادعای کنترل تنگه هرمز، نشان میدهد واشنگتن همچنان در پی حفظ اهرم فشار و تحمیل روایت خود از تحولات است.
مردم نامحرم نیستند
اکنون ملت مبعوثشده ایران از یک سو پیام روشن رهبر انقلاب را پیش روی خود دارد که فرمودند: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابهجاییهای حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور میکنند با امتیاز دادن به آمریکا میتوانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباهاند.» ایشان همچنین تصریح کردند: «کمترین گرایش تسلیمآمیز به دشمن سلطهگر، سرمایه عظیمی را که به برکت خون شهدا و با فداکاری آحاد ملت به دست آمده بر باد خواهد داد و دشمن مستکبر را برای زیادهخواهی بیشتر و جنگها و جسارتهای بعدی جریتر خواهد کرد.» از سوی دیگر، مردم شاهد عملکرد مسئولانی هستند که ظاهراً بار دیگر در مسیر مذاکرات پنهانی و تکرار تجربههای شکستخورده حرکت میکنند.
خطر اصلی این روند، علاوه بر احتمال تحمیل خسارتهای جدید، ایجاد شکاف میان تصمیمات پشت پرده و اراده عمومی و القای حاکمیت دوگانه در کشور و شورش بر علیه جایگاه ولایت فقیه توسط برخی از مسئولان است. مردمی که با حضور و ایستادگی خود اصلیترین پشتوانههای حفظ کشور و نظام بودهاند، نباید در تصمیماتی که مستقیماً با امنیت و آینده آنان ارتباط دارد نامحرم تلقی شوند. در همین زمینه، سیدمحمود نبویان، نماینده مجلس، صراحتاً خواستار تغییر تیم مذاکرهکننده از سوی دبیر شورای عالی امنیت ملی شده است؛ مطالبهای که با توجه به عملکرد عراقچی و تیم وزارت خارجه در سه مقطع فریب خوردن از آمریکا، امروز بیش از گذشته در افکار عمومی مطرح است.
نسخه تازه امتیازدهی به آمریکا روی میز دولت!
از ادعای سیانان درباره مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا تا پیشنهادهای منسوب به میانجیگری قطر برای پذیرش غنیسازی ۳.۶۷ درصد، رقیقسازی ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد و بازگشایی تنگه هرمز، مجموعهای از تحرکات دیپلماتیک در جریان است که با هشدار صریح رهبر انقلاب درباره خطر امتیازدهی به آمریکا در تعارض قرار دارد. در این میان، اظهارات عراقچی و پزشکیان نیز بار دیگر نگرانیها درباره بازگشت همان رویکرد شکستخورده را تشدید کرده است.