نویسنده: احسان میرباقری

خیابان‌های فرانسه بار دیگر به صحنه رویارویی معترضان و نیروهای امنیتی تبدیل شده است. اعتراضاتی که در کنار مطالبات اجتماعی و اقتصادی، نارضایتی از وضعیت آموزش و کمبود امکانات مدارس را نیز به نمایش گذاشته است. در چنین شرایطی، انتشار خبر حضور امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، و همسرش بریژیت در کنسرت سلین دیون، پرسش‌های تازه‌ای درباره اولویت‌های رئیس‌جمهور این کشور برانگیخته است.

درحالی‌که خانواده‌های فرانسوی از کمبود معلم، تراکم کلاس‌ها و محدودیت امکانات آموزشی گلایه دارند و خیابان‌ها شاهد درگیری و بازداشت معترضان است، تصاویر و گزارش‌های مربوط به حضور رئیس‌جمهور در یک برنامه تفریحی، برای منتقدان نمادی از فاصله میان کاخ الیزه و واقعیت زندگی مردم شده است.

تناقض زمانی آشکارتر می‌شود که مواضع مکرون در قبال اغتشاشات ایران با برخورد او در برابر معترضان کشور خودش مقایسه شود. در جریان ناآرامی‌های ایران در سال ۱۴۰۴، کودتایی که با حمایت علنی رژیم صهیونیستی و ترامپ همراه بود، مکرون و دیگر مقام‌های غربی در مواضع خود از معترضان حمایت می‌کردند و از ضرورت احترام به آزادی و حقوق شهروندان سخن می‌گفتند.

این حمایت‌ها در شرایطی صورت می‌گرفت که ترامپ علناً از امکان ارسال سلاح برای کردها و گروه‌هایی سخن گفته بود و رژیم صهیونیستی نیز با ادبیاتی مداخله‌جویانه اعلام کرده بود که در کنار معترضان در خیابان حضور دارد.

اکنون همان رئیس‌جمهوری که در قبال ناآرامی‌های ایران از زبان حمایت استفاده می‌کرد، در مواجهه با اعتراضات داخلی فرانسه از تعقیب و مجازات سخن می‌گوید.

یکی از شعارهایی که در میان تصاویر منتشرشده از اعتراضات مورد توجه قرار گرفته، به‌روشنی فاصله میان مطالبات آموزشی و پاسخ امنیتی دولت را هدف می‌گیرد: «در فرانسه به ازای هر ۳۵ دانش‌آموز، یک معلم و به ازای هر دانش‌آموز، ۳۵ پلیس ضدشورش وجود دارد».

همچنین در جریان اعتراضات سراسری فرانسه به افزایش هزینه‌های زندگی، معترضان در میدان جمهوری پاریس، جلیقه‌ای زردرنگ بر تن مجسمه «ماریان» قرار دادند. نمادی که یادآور جنبش جلیقه‌زردها و موج اعتراضات اجتماعی سال‌های گذشته در این کشور است. این جلیقه حامل پیام‌هایی در انتقاد از عملکرد پلیس و متهم کردن نیروهای امنیتی به آسیب رساندن به دانش‌آموزان دبیرستانی بود.

اقدامی نمادین که نشان می‌دهد خشم معترضان از فشارهای اقتصادی و برخوردهای امنیتی، به نمادهای جمهوری فرانسه نیز رسیده است. حضور این شعارها بر پیکره ماریان، نماد آزادی و جمهوری در فرانسه، تصویری معنادار از شکاف میان شعارهای رسمی دولت درباره آزادی و برابری و اعتراض بخشی از جامعه به عملکرد نهادهای حکومتی ارائه می‌کند.

از سوی دیگر، ساختمان شهرداری شهر لیموژ پس از آنکه در جریان درگیری‌ها به آتش کشیده شد، آسیب جدی دید و برج ناقوس آن فروریخت. بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی مقام‌های فرانسوی درباره تظاهرات روز شنبه، حدود ۵۵۰ هزار نفر در ۱۱۰ تجمع در سراسر کشور شرکت کردند که ۱۱۰ هزار نفر از آنان در پاریس حضور داشتند. همچنین شمار بازداشتی‌های اعتراضات پاریس ۱۲۰۰ نفر بوده و گزارش‌هایی نیز از مجروح شدن ۱۵۰ افسر پلیس منتشر شده است.

آنچه امروز در فرانسه جریان دارد، آزمونی برای سنجش فاصله میان ادعاهای سیاسی و عملکرد واقعی دولت است. مکرون نمی‌تواند در خارج از مرزهای فرانسه، حمایت از اعتراضات را نشانه پایبندی به آزادی معرفی کند، اما در داخل، بدون توجه کافی به ریشه‌های نارضایتی، عمدتاً با زبان تهدید و مجازات پاسخ دهد و هم‌زمان در میانه بحران، با حضور در برنامه‌ای تفریحی، تصویری از بی‌اعتنایی به نگرانی‌های عمومی ایجاد کند.

فرانسه که سال‌ها خود را یکی از مهدهای آزادی و دموکراسی معرفی کرده، اکنون باید نشان دهد که این مفاهیم صرفاً ابزار فشار سیاسی بر دیگر کشورها نیستند. پاسخ به بحران نیز نه با نمایش قدرت پلیس و نه با بی‌اعتنایی به مطالبات مردم، بلکه با رسیدگی به مشکلات واقعی، تأمین امکانات آموزشی و تضمین حق اعتراض مسالمت‌آمیز امکان‌پذیر خواهد بود.

استاندارد دوگانه الیزه

در جریان ناآرامی‌های ایران در سال ۱۴۰۴، کودتایی که با حمایت علنی رژیم صهیونیستی و ترامپ همراه بود، مکرون و دیگر مقام‌های غربی در مواضع خود از معترضان حمایت می‌کردند و از ضرورت احترام به آزادی و حقوق شهروندان سخن می‌گفتند!