- نویسنده: مسعود حنیفی
سینمای ایران پیش از این نیز تجربه همکاری با کشورهایی مانند هند، ترکیه و ایتالیا را داشته است، اما بخش مهمی از این همکاریها در سطح تهیهکنندگان خصوصی دنبال میشد. اکنون ورود دولتها به این عرصه میتواند امکان دسترسی سینمای ایران به بازارهای تازه را فراهم کند. روسیه با برخورداری از شبکه سالنهای سینما و مخاطبانی با ذائقه متفاوت، میتواند نقطه شروع این مسیر باشد؛ مسیری که در صورت برنامهریزی درست، حتی بازارهایی مانند چین، هند و پاکستان را نیز هدف قرار خواهد داد.
سینمای ایران در سالهای اخیر به بازتعریف نسبت خود با بازار جهانی نیاز داشته است. صنعتی که امروز بیش از آنکه به فکر توسعه بازار و افزایش مخاطب باشد، درگیر اکران محدود داخلی و مشکلات تولید است. در همین شرایط، امضای نخستین موافقتنامه دولتی همکاری ایران و روسیه در زمینه تولید مشترک فیلم را باید از زاویهای متفاوت دید. این موافقتنامه چهارم مهر ۱۴۰۵ در سن پترزبورگ میان سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران، و اولگا لیوبیمووا، وزیر فرهنگ روسیه، به امضا رسید؛ توافقی که در صورت اجرایی شدن میتواند زمینه همکاری دو صنعت سینما را فراهم کند.
ایران پیش از این نیز تجربه تولید مشترک با کشورهایی مانند هند، ترکیه و ایتالیا را داشته است. با این حال، آن تجربهها در اغلب موارد در سطح تهیهکنندگان خصوصی شکل میگرفت و کمتر به یک سیاست منسجم برای توسعه بازار سینمای ایران تبدیل شد.
تفاوت مهم توافق فعلی، ورود رسمی دولتها به این مسیر است؛ اتفاقی که میتواند ظرفیتهای بیشتری برای تولید و اکران آثار مشترک ایجاد کند. البته امضای یک موافقتنامه به خودی خود اتفاق بزرگی در صنعت سینما ایجاد نمیکند.
ارزش واقعی این توافق زمانی مشخص خواهد شد که به ساخت فیلم، حضور این آثار در سالنهای دو کشور و شکلگیری یک بازار پایدار برای تولیدات مشترک منجر شود. اگر این سند نیز مانند بسیاری از توافقهای فرهنگی، صرفاً در حد مراسم امضا باقی بماند، اثر تعیینکنندهای نخواهد داشت.
اما اگر این مسیر جدی گرفته شود، روسیه میتواند برای سینمای ایران یک بازار مهم باشد. باید آمار سالنهای سینمایی و ذائقه تماشاگر روس را به دقت بررسی کرد و بر اساس این اطلاعات، به سراغ تولید آثاری رفت که علاوه بر ویژگیهای سینمای ایران، امکان ارتباط با مخاطب روس را نیز داشته باشند. اهمیت موضوع در همین جا متوقف نمیشود. روسیه میتواند به یک نقطه اتصال برای بررسی بازارهای دیگر نیز تبدیل شود. چین، هند، پاکستان و برخی کشورهای آسیایی، بازارهایی با ظرفیت مخاطب بالا هستند که سینمای ایران تاکنون نتوانسته متناسب با ظرفیتهای خود در آنها حضور مستمر داشته باشد. سینمای ایران برای بینالمللی شدن، بیش از هر چیز به نگاه صنعتی نیاز دارد. باید از وابستگی افراطی به جوایز جشنوارهای فاصله گرفت و مسئله بازار، مخاطب، توزیع و فروش را جدی گرفت. جشنواره میتواند اعتبار ایجاد کند، اما صنعت سینما بدون مخاطب و بازار پایدار نمیتواند رشد کند.
از این منظر، موافقتنامه ایران و روسیه میتواند یک فرصت باشد؛ نه به این دلیل که صرف امضای آن مشکلی را حل میکند، بلکه به این دلیل که امکان باز کردن یک مسیر تازه را پیش روی سینمای ایران قرار میدهد. اکنون باید دید سازمان سینمایی و تهیهکنندگان ایرانی تا چه اندازه میتوانند این فرصت را به تولید واقعی، حضور در بازار روسیه و سپس ورود هدفمند به بازارهای بزرگتر تبدیل کنند.
امضای نخستین موافقتنامه دولتی تولید مشترک فیلم میان ایران و روسیه، اگر از سطح یک سند رسمی فراتر برود و به تولید واقعی آثار مشترک منجر شود، میتواند مسیر تازهای برای تغییر وضعیت سینمای ایران باشد. سینمای ایران پیش از این نیز تجربه همکاری با کشورهایی مانند هند، ترکیه و ایتالیا را داشته است، اما بخش مهمی از این همکاریها در سطح تهیهکنندگان خصوصی دنبال میشد. اکنون ورود دولتها به این عرصه میتواند امکان دسترسی سینمای ایران به بازارهای تازه را فراهم کند. روسیه با برخورداری از شبکه سالنهای سینما و مخاطبانی با ذائقه متفاوت، میتواند نقطه شروع این مسیر باشد؛ مسیری که در صورت برنامهریزی درست، حتی بازارهایی مانند چین، هند و پاکستان را نیز هدف قرار خواهد داد.
