نویسنده: محسن علیدادی
دولت عراق پروازهای ایران را متوقف کرد، مسئله مستقیماً وارد زندگی مردم خود عراق هم شد. مردمی که سالهاست میان دو کشور رفتوآمد دارند. به همین دلیل هم واکنشها در عراق خیلی سریع بالا گرفت. از بصره و بغداد تا نجف و کربلا، اعتراض به تصمیم دولت برای محدود کردن پروازهای ایران شکل گرفت و حتی فراخوان تحصن مقابل فرودگاه نجف منتشر شد. اما فشار فقط از خیابان نبود. آیتالله سیدمحمدتقی مدرسی، مرجع عالیقدر ساکن کربلای معلی، صراحتاً نسبت به محدود کردن حرکت زائران هشدار داد و ایشان نسبت به «تن دادن به دیکتههای دشمنان» هشدار داد.
همزمان، جنبش نجفاء از مردم، عشایر، موکبداران و کارکنان فرودگاهها خواست در اعتراض به توقف پروازهای ایران مقابل فرودگاه نجف تجمع کنند. همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق نیز خواستار نشست اضطراری چارچوب هماهنگی شد و محدودیتهای هوایی علیه ایران را به همراهی با طرحهای آمریکا مرتبط دانست.
دولت الزیدی در چنین فضایی دیگر با یک اعتراض معمولی مواجه نیست. فشار اجتماعی و سیاسی بالا گرفته و مسئله به جایی رسیده که ادامه محدودیتها میتواند هزینهای بسیار فراتر از یک تصمیم درباره پروازها برای بغداد ایجاد کند.
سرانجام خود دولت عراق اعلام کرد در حال مذاکره مستقیم با طرف آمریکایی برای معافیت برخی فرودگاههای عراق از محدودیتهای مربوط به پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی است. سفیر عراق در تهران نیز تأکید کرد تعلیق پروازها موقتی است و بر روابط تاریخی دو کشور تأثیری ندارد.
این بدان معناست که رابطه ایران و عراق را نمیشود در روابط دولتها خلاصه کرد. ایران و عراق فقط دو پرچم و دو دولت در دو سوی یک مرز نیستند. میلیونها نفر از مردم دو کشور، پیوندهای خانوادگی، مذهبی، فرهنگی و اقتصادی دارند. نجف و کربلا برای ایرانیها فقط مقصد سفر نیستند، همانطور که مشهد و قم برای بسیاری از عراقیها صرفاً یک شهر خارجی نیستند. این پیوند را نمیتوان با یک بخشنامه، یک تحریم یا یک دستور سیاسی قطع کرد.
آمریکا میتواند بغداد را تحت فشار بگذارد؛ اما نمیتواند برای رابطه دو ملت نسخه بنویسد. اگر دولت عراق در نهایت مجبور به عقبنشینی از محدودیتها شود، معنای آن فقط بازگشت چند پرواز نیست. معنایش این است که میان دیکته بیرونی و واقعیت درون جامعه عراق فاصلهای وجود دارد که با دستور آمریکا پر نمیشود.
محاصره هوایی، پیش از آنکه در آسمان شکسته شود، در خیابانهای عراق شکست خورد. جایی که مردم و مرجعیت نشان دادند رابطه ایران و عراق، چیزی نیست که واشینگتن بتواند با فشار بر یک دولت، آن را خاموش کند.
قیام عراقیها علیه پروژه الزیدی
دولت عراق پروازهای ایران را متوقف کرد، مسئله مستقیماً وارد زندگی مردم خود عراق هم شد. مردمی که سالهاست میان دو کشور رفتوآمد دارند. به همین دلیل هم واکنشها در عراق خیلی سریع بالا گرفت. از بصره و بغداد تا نجف و کربلا، اعتراض به تصمیم دولت برای محدود کردن پروازهای ایران شکل گرفت و حتی فراخوان تحصن مقابل فرودگاه نجف منتشر شد. اما فشار فقط از خیابان نبود.
