- نویسنده: حسین خوشنیت
اتفاق تأسفبار روزهای گذشته بار دیگر ناکارآمدی وزارت امور خارجه و ضرورت استیضاح سیدعباس عراقچی را گوشزد کرد. دیدار چندساعته وزیر امور خارجه با ویتکاف و کوشنر در نیویورک که به سرعت به صدر اخبار داخلی و خارجی تبدیل شد، نه تنها به تحرکات مشکوک عراقچی در مقام وزیر مهر تأیید زد، بلکه پرسشهای جدی درباره هماهنگی این اقدام با سطوح بالای نظام از جمله شورای عالی امنیت ملی و رهبری انقلاب را مطرح کرد. برخی منابع مدعی شدند این دیدار با هماهنگی مقامات عالی انجام شده، اما موضع صریح بسیاری از نمایندگان مجلس و فعالان سیاسی این ادعا را زیر سؤال برد.
در همین راستا پس از آن دیدار به سرعت «موضعی ابلاغی به صداوسیما» از سوی رسانه ملی منتشر شد که مدعی بود «دیدار با اصرار نماینده آمریکا در حاشیه مجمع عمومی برگزار شده و ابلاغ شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز دلیل پذیرش درخواست ویتکاف بوده است. مواضع قاطع ایران نیز به طرف آمریکایی اعلام شده». اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، نیز در ادامه اظهار داشت: «هدف از این دیدار ابلاغ شروط تهران بوده است.» این در حالی است که طبق تصریح محسن رضایی و حتی شخص اسماعیل بقایی، هفته گذشته همین شروط از طریق میانجی به آمریکا ابلاغ شده بود. بنابراین سؤال اساسی این است که چرا و با چه مجوزی نشست جدیدی برگزار شد؟
مجلس؛ در رأس امور
ساعاتی بعد موج انتقادات آغاز شد. ابراهیم رضایی، سخنگوی پیشین کمیسیون امنیت ملی، به صراحت اعلام کرد این دیدار هیچ مجوزی نداشته است. وی گفت: «وزارت امور خارجه مجری است نه سیاستگذار. وزیر امور خارجه باید توضیح دهد دیدار او با نماینده دشمن متجاوز بر اساس کدام مجوز و سیاستگذاری انجام شده است؟ شروط ایران به آمریکا ابلاغ شده و از ملاقات غیرقانونی به بهانه شروط چیزی جز علامت ضعف درنمیآید. سیاست خارجی و امنیت ملی عرصه خودسری نیست. در مجلس به وظیفه قانونی خود برای دفاع از منافع ملت ایران و برخورد با این خطای آشکار عمل خواهیم کرد.»
امیرحسین ثابتی دیگر نماینده مجلس نیز در پیامی نوشت: «اخبار حاکی از آن است که چنین اقدامی مصوبه شورای عالی امنیت ملی را نداشته و رهبر انقلاب مجوزی برای چنین دیداری صادر نکردهاند، نتیجه این دیدارها به نفع ترامپ خواهد بود و به اینکه جمهوریخواهان در قدرت بمانند کمک خواهد کرد. چون هر اتفاقی که قیمت نفت را کاهش دهد و تا قبل از انتخابات پیشرو در آمریکا، بهعنوان دستاورد سیاسی و دیپلماتیک ترامپ جا بیفتد به رأی آوردن مجدد جریان حاکم بر آمریکا کمک بزرگی خواهد کرد. بماند که چنین اقدامات خام و نسنجیدهای، نسبتی با غیرت و منافع ملی نیز ندارد و باعث تشدید جنگ در آینده علیه ایران خواهد شد.» ثابتی در ادامه خبر از ثبت طرح استیضاح عراقچی در سامانه مجلس داد.
دیدارغیرقانونی
رسانههای محافظهکار اصولگرا که معمولاً در برابر سیاستهای دولتها نقش انتقادی داشتند، این بار کاسه صبرشان لبریز شد. خبرگزاری فارس نوشت: «بر کسی پوشیده نیست که یکی از اصلیترین فشارهای داخلی و خارجی بر دولت آمریکا افزایش قیمت نفت است. همچنین پرواضح است که برگزاری ملاقات با طرف آمریکایی آن هم در سازمان ملل، بر قیمت نفت مؤثر بوده و فشار آن را کاهش میدهد. اگر آمریکا هنوز پاسخی رسمی از طریق میانجی مبنی بر پذیرش تمام شروط ایران ارسال نکرده، چه لزومی دارد که چنین نشستی برگزار شود و از عوارض جانبی آن، کاهش قیمت نفت و در نتیجه کاهش فشار بر آمریکا باشد؟»
این رسانه ادامه داد: «بر اساس بیانیه اخیر قرارگاه خاتمالانبیا، آمریکا با هماهنگی متحدین خود در حال برنامهریزی برای اقدام علیه ایران است. بنابراین آمریکا نیاز دارد پیش از اقدام، قیمت نفت را تا حدودی کاهش دهد تا بعد از شوک نفتی، قیمت نهایی عددی دور از انتظار نشود. هر اقدامی که منجر به کاهش قیمت نفت در زمان فعلی باشد، ناخواسته نیازهای پیش از حمله آمریکا را تسهیل میکند. سؤال این است که چرا دیدار با ویتکاف در چنین زمان تعیینکنندهای انجام شد؟»
تسنیم نیز با لحنی تندتر نوشت: «شروط قطعی ایران در دو هفته اخیر و حتی پیشتر از آن بارها از طریق میانجیها به طرف آمریکایی ابلاغ شده بود. پس اعلام شروط قاطع ایران اصطلاحاً تحصیل حاصل است و هیچ توجیه درستی برای این دیدار نمیتواند باشد. این دیدار در حالی صورت میگیرد که شنیدههای ما میگوید نهادهای تصمیمگیر و سیاستگذار در کشور تأکید کرده بودند که چنین اقداماتی برخلاف مصالح ملی است و نباید انجام شود. آقای عراقچی توضیح دهند که چنین کاری با چه مجوزی صورت گرفته است؟»
این رسانه افزود: «در خبری که مشخص است احتمالاً تیم رسانهای وزارت خارجه به صداوسیما داده، آمده که چون ویتکاف خیلی اصرار کرد عراقچی پذیرفت! آیا از این سستتر و سخیفتر میتوان در روابط خارجی استدلالی آورد؟»
تحرکات سیدعباس عراقچی از روزهای آغازین وزارت او ناکارآمد و در برخی برههها مشکوک به نظر میرسد. دیپلماسی او چه از سر ناآگاهی مفرط و چه (خدای ناکرده) همراهی با طرف مقابل، امروز مطالبه استیضاح را جدیتر کرده است. عراقچی نشان داد که همان عراقچی برجام و حتی بدتر از ظریف و برجام است. تفکر او و افراد منتسب به وی باید از وزارت امور خارجه پاکسازی شود، وگرنه به عقیده بسیاری از تحلیلگران دلسوز کشور و نظام، این تحرکات بار سوم منجر به جنگی جدید و سهمگین از سوی آمریکا علیه ایران خواهد شد.
