- نویسنده: پدرام حسینی
پانزده سال پس از شکار پهپاد فوقپیشرفته RQ-170، خبر به دام افتادن یک زیرسطحی هوشمند آمریکایی در ورودی تنگه هرمز را باید فراتر از یک موفقیت عملیاتی دید. این شکار دومین هدیه الهی خداوند به نیروهای مسلح ایران در ازای نبرد با جنایتکارترین شیاطین جهان بود. این غنیمت میتواند فرصتی کمنظیر برای شناخت بخشی از فناوریهای نوین زیرسطحی آمریکا باشد؛ فرصتی که در استخراج دانش و تبدیل آن به توانمندی بومی است.
عصر سهشنبه، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از «شکار یک فروند زیرسطحی هوشمند دشمن آمریکایی در تنگه هرمز» خبر داد؛ سامانهای بدون سرنشین که بنا بر اعلام سپاه، از فناوریهای جدید حوزه زیرسطحی برخوردار بوده و در سحرگاه همان روز، در نتیجه یک عملیات پیچیده اشراف اطلاعاتی و عملیاتی به دام افتاده است.
این سامانه پیشرفته که کمتر از یک سال از پیوستن آن به سازمان رزم آمریکا می گذرد، از نوع Dive-LD ساخت شرکت Anduril است؛ یک وسیله زیرسطحی بدون سرنشین در رده LDUUV که برای مأموریتهایی نظیر شناسایی، پایش محیط زیرسطحی، مقابله با مین، جنگ ضدزیردریایی و نقشهبرداری از کف دریا طراحی شده است. گزارشها درباره قابلیت ماندگاری طولانیمدت و فعالیت در اعماق زیاد نیز اهمیت این شکار را دوچندان میکند.
اما نقطه اصلی ماجرا جایی دیگر است. این زیرسطحی نباید صرفاً یک غنیمت جنگی تلقی شود؛ باید یک آزمایشگاه شناور فناوری تلقی شود. تجربه RQ-170 دقیقاً همین درس را پیش روی ایران گذاشت. آن پرنده آمریکایی پس از شکار، از یک ابزار اطلاعاتی دشمن به فرصتی برای شناخت فناوری، مهندسی معکوس و ارتقای توانمندیهای داخلی پهپادی ایران تبدیل شد. اگر زیرسطحی جدید نیز واجد فناوریهای پیشرفته باشد، نخستین اولویت باید استخراج حداکثری دانش فنی، نرمافزاری، ارتباطی، حسگری و طراحی آن باشد.
در گام دوم، این غنیمت میتواند بخشی از دیپلماسی فناورانه ایران با شرکای راهبردی و معاملات نظامی با آنان باشد. چین و روسیه هر دو در حوزه سامانههای زیرسطحی، بدونسرنشین و جنگ الکترونیک ظرفیتهای قابل توجهی دارند. در صورت امکان و با رعایت ملاحظات امنیتی، اشتراکگذاری کنترلشده برخی یافتهها میتواند به همکاریهای متقابل و حتی دستیابی ایران به فناوریها و تسلیحات پیشرفتهتر روسیه و چین منجر شود.
از سوی دیگر، روایت مقام آمریکایی که مدعی شده این زیرسطحی «قدیمی» بوده و تجهیزات حساس یا سامانههای پیشرفته شناسایی حمل نمیکرده، بیش از آنکه توضیح فنی باشد، شبیه تلاش برای کاهش ارزش رسانهای و اطلاعاتی این شکار است.
RQ-170 یکبار آمریکا را وادار کرد درباره نفوذ اطلاعاتی ایران توضیح بدهد؛ این شکار نیز میتواند فرصتی تازه برای ایران باشد تا بهجای خیرهشدن به محصول نهایی، سراغ مغز فناوری آن برود. هدیه مهمتر از خودِ شکار، دانشی است که از دل آن بیرون کشیده میشود.
