- نویسنده: احسان میرباقری
در همین راستا و برای بررسی ابعاد نظامی و راهبردی این تحولات، گفتوگویی با محمدصادق کوشکی، عضو هیأت علمی علوم سیاسی دانشگاه تهران و کارشناس مسائل غرب آسیا انجام دادهایم. وی معتقد است باید الگوی تهاجمی حملات روزهای اخیر را زودتر آغاز میکردیم. متن این مصاحبه به شرح ذیل است:
سوال: طی روزهای گذشته شاهد حملات ایران به ناوهای آمریکایی و حملات گسترده به پایگاهها و نفتکشهای مرتبط با آمریکا بودیم. علاوه بر آن، پایگاههای آمریکایی در اردن نیز زیر ضرب قرار گرفتند. این اقدام ایران را چگونه ارزیابی میکنید.
در مقابله با دشمنی مثل آمریکا، تنها روش و فرمولی که برای بازدارندگی پاسخ میدهد، همین فرمول «ده در برابر یک» است. آن هم با گستره پاسخ متنوع. یعنی هم شناورهایی با مالکیت آمریکایی هدف قرار بگیرند، هم شناورهایی در بنادر کشورهای متحد آمریکا و هم پایگاههای آمریکا.
این پاسخ متنوع، گسترده و پرحجم، بر اساس شناختی که از ارتش آمریکا، ساختار سیاسی این کشور و نسبت متحدین آمریکا با ایالات متحده وجود دارد، به نظر میرسد بازدارندهترین و مؤثرترین روش برای این است که آمریکاییها از ادامه شرارت منع شوند و در صورت شرارت، هزینه آن بهطور جدی و قابلافزایشی افزایش پیدا کند.
حتی میتوانیم بگوییم اگر ما از ابتدای نبرد اینگونه رفتار میکردیم، شاید امروز دیگر پرونده جنگ با اخراج آمریکا از منطقه بسته شده بود. اما همین الان هم این موضوع را به فال نیک میگیریم و امیدواریم رزمندگان اسلام با قدرت همین مسیر را ادامه دهند؛ چون تنها راه خروج از بنبست، ادامه همین الگوی دفاع تهاجمی است.
سوال: برخی همچنان میگویند که ما به تفاهم نامه پایبند هستیم و بر کارآمدی آن تأکید میکنند. آیا اساساً این تفاهمنامه مجدداً قابلیت احیا شدن دارد و آیا آمریکا میتواند به آن بازگردد؟
همه عقود و قراردادهایی که دوجانبه هستند، در صورت عقبنشینی طرفین، عملاً ماهیت وجودیشان از بین میرود. اینگونه نیست که اگر حتی یک طرف بخواهد تا قیامت هم وفادار باشد، این امکان وجود داشته باشد؛ چون یک توافق یا تفاهم، دو طرف دارد.
بعد از اینکه یک طرف رسماً اعلام میکند که دیگر این تفاهم را قبول ندارد و این تفاهم از نظر او مرده است، اینکه طرف مقابل بخواهد به چیزی که وجود ندارد وفادار بماند، یک عمل غیرعقلایی است و اصلاً از لحاظ حقوقی هم مفهومی ندارد.
مثل این است که یک خریدار و یک فروشنده وجود داشته باشند و یکی از طرفین کلاً از انجام معامله خودداری کند. در این صورت، طرف دوم چه معنایی دارد؟ وفاداری او به معامله چه معنایی خواهد داشت؟ معامله یکطرفه که شدنی نیست. تفاهم هم یک حرکت حقوقی مبتنی بر دو طرف است. وقتی یکی از طرفین، به هر دلیلی، کنار میکشد، عملاً پایبندی یکطرفه به تفاهم، یک حرکت بهشدت غیرعقلایی است و معنایی ندارد.
سوال: راهحلی که برای ایران، در شرایط فعلی و برای پایان جنگ در نظر میگیرید چیست؟
به نظر من ادامه دفاع تهاجمی، به همان الگویی که ما شبهای گذشته شاهد آن بودیم.
حمله تهاجمی، اولاً ماهیتش دفاعی است و ثانیاً شیوهاش تهاجمی است. یعنی در این الگوی دفاع، دیگر طرف مدافع منتظر ضربه دشمن نمیماند، بلکه سعی میکند با ضربات متعدد، طرف متجاوز را تنبیه کند و او را وادار به عقبنشینی کند.
تنها روشی که از ابتدا باید اتخاذ میشد، همین شیوه بود. اگر این شیوهای که شب گذشته شاهد آن بودیم، در طول جنگ ۳۹ روزه و پس از آن اتفاق میافتاد، واقعاً شاید الان جنگ به نفع ما خاتمه پیدا کرده بود و ما اکنون، بدون هیچ دغدغهای، شاهد خروج آمریکا از منطقه بودیم و میتوانستیم به آغاز بازسازی فکر کنیم.
